10 اشتباه رایج در طراحی پلان ساختمان که باید از آنها دوری کنید
طراحی اصولی پلان میتواند کیفیت زندگی ساکنان آینده ساختمان، ارزش اقتصادی سازه و بهرهوری عملکرد فضا را تعیین کند. یک طراحی پلان ساختمان اگر اصولی باشد، باید به عوامل متعددی مانند نورگیری، تهویه، دسترسی مناسب، رفتارشناسی کاربر، ضوابط شهرداری هم توجه کند. اگر به این مسائل در طراحی پلان توجهی نشود، فضاهایی ناکارآمد و پرهزینه را به وجود میآورد که برای ساکنین احساس نارضایتی را به همراه دارد. طراحان، کارفرماها و خریداران با شناخت اشتباهات رایج پیش از اجرا میتوانند از بروز مشکلات متعددی در آینده جلوگیری کنند. در ادامه 10 اشتباه رایج در طراحی پلان ساختمان را بررسی کردهایم که دید خوبی از یک طراحی اصولی به شما میدهد. با ما همراه باشید.
-
پلانسازی بدون توجه به نور طبیعی و تهویه
بیتوجهی به نورگیری فضا از نخستین اشتباهاتی است که در طراحی پلان ساختمان پیش میآید. جهتگیری مناسب بنا و اهمیت به تعداد پنجرهها میتواند در مصرف انرژی، راحتی حرارتی و کیفیت زندگی ساکنان تاثیرگذار باشد. در بسیاری از پروژهها، موقعیت بازشو و پنجرهها را بدون بررسی اقلیم، زاویه تابش خورشید و مسیر باد طراحی میکنند که نتیجه آن خانهای با فضایی تاریک، وابسته به نور مصنوعی و تهویه نامناسب است.
از طرفی قرارگیری پنجرهها در ارتفاع یا ابعاد نامناسب دید مطلوب و امکان استفاده در طول روز را سلب میکند. طراح پلان ساختمان باید ارتباط میان نور، عملکرد فضا و جهتگیری بنا را بهصورت دقیق تحلیل کند تا تعادل میان زیبایی، عملکرد و مصرف انرژی برقرار شود.
-
نادیده گرفتن سبک زندگی و نیازهای کاربران
طراحی پلان ساختمان بدون شناخت کاربر و رفتار ساکنان، از رایجترین خطاهایی است که یک طراح انجام میدهد. بسیاری از پلانها را تنها بر اساس الگوهای تیپ و بدون توجه به سن، تعداد افراد، عادتهای حرکتی، نوع فعالیت روزانه ساکنان و سبک اجرای دکوراسیون داخلی طراحی میکنند. نتیجه این امر ایجاد فضاهایی غیرمتناسب با نیاز واقعی کاربران است.
این در حالی است که طراحی پلان ساختمان باید بر اساس نیاز واقعی کاربران ساختمان باشد. به این معنا که طراح باید نیازهای فعلی و آینده کاربران را تحلیل کند؛ به عنوان مثال، وجود کودک، سالمند یا افرادی با سبک زندگی کار در منزل بر ابعاد، موقعیت و نحوه ارتباط میان فضاها اثر میگذارد. به همین دلیل شناخت رفتاری و عملکردی ساکنین از الزامات اصلی طراحی کارآمد به حساب میآید.
طراحی پلان ساختمان
-
در نظر نگرفتن فضای مناسب برای چینش مبلمان
در بسیاری از پروژهها، طراحی پلان ساختمان را بدون توجه به نحوه و امکان چینش ساختمان انجام میدهند. نتیجه این امر ایجاد فضاهایی است که چینش مبلمان را با دشواری مواجه میکند یا در صورت چینش مبل، امکان بهره بردن از فضا ناممکن میشود.
بازشوهای غیرمنطقی، موقعیت اشتباه پنجرهها یا عدم پیشبینی فضاهای ثابت محدودیتهایی را در جانمایی اصولی مبلمان به وجود میآورد. با وجود این مسئله کارایی فضا کاهش پیدا کرده و حتی تناسب بصری خانه را به هم میریزد. طراح میتواند پیش از تکمیل شدن طراحی، سناریوهای مختلفی را برای چیدمان بررسی کند. برای یافتن بهترین طراح پلان ساختمان میتوانید از میان متخصصان پلتفرم کاریابی کارتابل رزومهها را بررسی کنید.
-
طراحی نامناسب ورودی و فضای ترانزیت
از بخشهایی که ممکن است برخی طراحان به کلی آن را نادیده بگیرند، فضای ورودی است. برخی طراحان به محض به وجود آمدن محدودیت در مساحت، ورودی را حذف کرده یا بیش از حد آن را کوچک طراحی میکنند. این در حالی است که ورودی نقش انتقال از فضای بیرونی به داخلی را بر عهده دارد. در واقع ورودی اولین ذهنیت کاربر را هنگام ورود به خانه شکل میدهد.
اگر فضای وردی مناسب نباشد، کاربر پس از باز کردن درب اصلی مستقیم وارد فضای نشیمن میشود و این موضوع حریم خصوصی را کاهش داده، مدیریت تردد را از بین میبرد، نور، صدا و نظم را هم مختل میکند. در طراحی پلان ساختمان باید برای ورودی فضای معقولی را در نظر گرفت که فضای رختکن و جاکفشی هم در آن قرار بگیرد. با وجود همین فضا، کیفیت زندگی و ارزش ادراکی فضا به صورت قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
-
آشپزخانه بدون رعایت اصول مثلث کار
جانمایی عناصر آشپزخانه بدون توجه به اصول ارگونومیک و مثلث کار از اشتباهات طراحان است. مثلث کار ارتباط بین سه نقطه عملکردی اصلی در آشپزخانه، یعنی سینک، اجاق و یخچال را تعریف میکند و رعایت آن افزایش بازدهی، کاهش حرکت اضافی و سهولت در انجام کار را به دنبال دارد.
اگر این سه عنصر اصلی آشپزخانه بسیار دور از هم یا بیش از حد نزدیک باشند، روند کاربری آشپزخانه با اختلال مواجه میشود. در طراحی پلان ساختمان فاصله منطقی، دسترسی راحت، رعایت ابعاد استاندارد و در نظر گرفتن مسیر حرکت بدون مانع اهمیت دارد. رعایت این اصول بر ایمنی و نظم در فضا اثر میگذارد.
-
نبود ارتباط منطقی میان فضاهای عمومی و خصوصی
اگر فضاهای عمومی و خصوصی خانه در طراحی پلان ساختمان از یکدیگر تفکیک نشوند، تداخل رفتاری و کاهش آرامش ساختمان را به همراه دارد. فضای نشیمن، پذیرایی و آشپزخانه به دسته فضاهای عمومی تعلق دارند؛ در حالی که اتاقخوابها، حمام و فضای مطالعه در دسته فضای خصوصی قرار میگیرند. اگر این دو گره بدون برنامهریزی و مرزبندی طراحی شوند، کیفیت تجربه زیست ساکنین کاهش خواهد داشت.
طراح باید طراحی پلان را بر اساس سلسله مراتب حرکتی و دسترسی منطقی انجام دهد و مسیر عبور مهمانان به فضاهای خصوصی را محدود کند. توجه به آکوستیک، دید بصری و مسیرهای گردش هم برای تعادل میان استقلال فضای خصوصی و جریانپذیری فضای عمومی اهمیت دارد.
-
بزرگنمایی یا کوچکنمایی غیرمنطقی فضاها
در برخی از پروژهها، مساحت برخی از فضاها مانند نشیمن یا پذیرایی را بیش از حد بزرگ طراحی میکنند و در مقابل فضاهای ضروری مانند اتاق خواب، سرویس یا آشپزخانه را کوچک در نظر میگیرند. این عدم تناسب به دلیل توجه بیش از حد به جذابیت ظاهری خانه است و با اصول طراحی پلان ساختمان همخوانی ندارد.
کارایی فضاها و نسبت آنها اهمیت بیشتری از بزرگ بودن پذیرایی دارد. به همین دلیل طراح باید طراحی را با توجه به ابعاد مناسب هر فضا و متناسب با نوع کارایی، تعداد کاربران و چیدمان موردانتظار انجام دهد. اگر این اصل را رعایت نکنند، کارایی هر فضا کاهش پیدا کرده و هزینههای ساخت و نگهداری آن افزایش پیدا میکند.
-
جانمایی اشتباه سرویس بهداشتی
از جمله بخشهایی که در طراحی اهمیت دارد، جانمایی سرویس بهداشتی است. اگر سرویسها در نزدیکی ورودی، فضای نشیمن یا دید مستقیم ساکنین قرار بگیرد، علاوه بر اینکه ناهماهنگی بصری را به وجود میآورد، حریم خصوصی را هم مختل میکند. عدم توجه به تهویه، فاصله از لولهکشی اصلی و الزامات فنی هم مشکلات سنگینی مانند بازسازی پرهزینه یا نشتی را به وجود میآورد. در طراحی پلان ساختمان باید سرویسها را در مکان قرار دهند که ضمن دسترسی مناسب، از دید مستقیم فضای اصلی خارج باشد؛ قابلیت تهویه طبیعی یا مکانیکی را هم داشته باشد.
-
بیتوجهی به مقررات ملی ساختمان و ضوابط شهرداری
نادیده گرفتن مقررات کلی ساختمان، قوانین آتشنشانی و ضوابط شهرداری از مسائلی است که ممکن است طراح نادیده بگیرد. بسیاری از طرحها پس از تکمیل و ارسال برای تایید، به دلیل عدم رعایت فاصلهها، تراکم، محدودیت ارتفاع، مسیر فرار اضطراری، ابعاد نورگیر یا ضوابط پارکینگ رد میشوند. این موضوع موجب هدررفت زمان، هزینه و حتی تغییر گسترده در نقشه میشود. به همین دلیل طراح باید طراحی پلان ساختمان را از همان ابتدا با شناخت دقیق ضوابط و تحلیل فنی انجام دهد.
طراحی پلان ساختمان
-
نبود فضای ذخیرهسازی کافی
گاهی ممکن است طراح در طراحی پلان ساختمان فضای ذخیرهسازی کافی را برای ساکنین در نظر نگیرد. این امر به دلیل عدم توجه به شناخت ساکنین و نیازهای مخاطب به وجود میآید. نبود کمددیواری، رختکن یا فضای انباری منجر به شلوغی بصری، کاهش نظم و استفاده نادرست از بخشهای اصلی واحد میشود. در طراحی باید علاوه بر زیبایی، به نیازهای ساکنین هم توجه کرد و فضای کافی برای نگهداری از وسایل فصلی، لوازم خانگی و پوشاک پیشبینی کرد. ایجاد کمد در اتاق، انباری در واحد یا مشاعات، رختکن و استفاده از فضاهای مرده مانند زیرپله ارزش واقعی ساختمان را افزایش میدهد.
جمعبندی
طراحی پلان ساختمان فرایندی دقیق است که علاوه بر زیبایی باید نیازهای ساکنین، کارایی و ضوابط قانونی را هم در نظر بگیرد. اشتباهاتی مانند بیتوجهی به نور طبیعی، نبود فضای ذخیرهسازی یا تناسببندی غیرمنطقی فضاها میتواند کیفیت سکونت و ارزش اقتصادی پروژه را کاهش دهد. با پرهیز از این خطاها بهعنوان طراح میتوانید طراحی هدفمند، کاربرمحور و متناسب با نیازهای واقعی ساکنین داشته باشید.
